Zasady i cele pomocy społecznej

Zgodnie z zapisami ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, której zadaniem jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje:

• osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł (tzw. kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej) 
• osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł (tzw. kryterium dochodowe na osobę w rodzinie) 

przy jednoczesnym występowaniu co najmniej jednego z powodów wymienionych poniżej lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej:

• ubóstwa 
• sieroctwa 
• bezdomności 
• bezrobocia 
• niepełnosprawności 
• długotrwałej lub ciężkiej choroby 
• przemocy w rodzinie 
• potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności 
• bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych 
• braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze 
• trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą 
• trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego 
• alkoholizmu lub narkomanii 
• zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej 
• klęski żywiołowej lub ekologicznej. 

Konieczne jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, w którym pracownik socjalny ustala sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osób (rodzin) składających wniosek o udzielenie pomocy. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację wywiadu sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy (mimo braku zmiany sytuacji).

Dochód stanowi sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub - w przypadku utraty dochodu - z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania.

Do dochodu nie wlicza się:

• składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz społeczne 
• alimentów świadczonych na rzecz innych osób 
• jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego 
• zasiłku celowego
• pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty 
• wartości świadczeń w naturze 
• świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

W razie wystąpienia rażących dysproporcji między deklarowaną wysokością dochodu a rzeczywistą sytuacją majątkową stwierdzoną przez pracownika socjalnego, kierownik ośrodka pomocy społecznej może odmówić przyznania świadczeń.